Η ανάγκη παραγωγής μεγαλύτερων ποσοτήτων γεωργικών προϊόντων για να θρέψουν τον αυξανόμενο πληθυσμό της γης αλλά και η εντατικοποίηση και βιομηχανοποίηση της γεωργίας με την επιδίωξη μεγάλων κερδών οδήγησε στην ευρείας κλίμακας χρήση φυτοφαρμάκων. Τα φυτοφάρμακα αναπτύχθηκαν τα τελευταία εξήντα περίπου χρόνια. Το 1942 ο Ελβετός Muller ανακαλύπτει το DDT, ενώ το 1946 τα εργαστήρια της εταιρίας φαρμάκων BAYER κατασκευάζουν το παραθείο. Τα τελευταία χρόνια διατυπώνονται ολοένα και μεγαλύτερες ανησυχίες για τη δράση τους και τις επιπτώσεις που έχουν τόσο στην υγεία των καταναλωτών όσο και στα οικοσυστήματα.
ΕΙΔΗ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ
Τα φυτοφάρμακα χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:
Ζιζανιοκτόνα : καταστρέφουν τα αγριόχορτα που αναπτύσσονται στις καλλιέργειες και «πνίγουν» τα καλλιεργημένα φυτά.
Εντομοκτόνα : καταστρέφουν τα έντομα που κατατρώνε τα διάφορα μέρη των φυτών, χωρίς να βλάπτουν τα ίδια.
Παρασιτοκτόνα ή Μυκητοκτόνα : καταστρέφουν τα ζωικά ή φυτικά παράσιτα που ζουν στα φυτά και τρέφονται εις βάρος τους.
ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ
Οι κυριότερες επιπτώσεις των φυτοφαρμάκων είναι οι παρακάτω:
• κατάλοιπα των φυτοφαρμάκων στην τροφή, το νερό και το έδαφος
• δυσμενείς επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία του καταναλωτή και προπάντων του αγρότη
• απώλεια και μόλυνση χλωρίδας και πανίδας
• μόλυνση επιφανειακών και υπόγειων υδάτων, συμπεριλαμβανομένης της θαλάσσιας μόλυνσης
Η ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ
Πάνε πάνω από είκοσι χρόνια που συζητείται το θέμα της «συνταγογράφησης» για τα φυτοφάρμακα, αλλά μέχρι σήμερα τίποτα δεν έχει γίνει. Εάν ίσχυε η «συνταγογράφηση», για να προμηθευτεί ένας αγρότης κάποιο φάρμακο για τις καλλιέργειές του θα έπρεπε να του το υποδείξει ένας γεωπόνος, στα πρότυπα του γιατρού, να του δώσει δηλαδή μια συνταγή με βάση την οποία ο συγκεκριμένος γεωπόνος θα φέρει μάλιστα και την ευθύνη χρήσης ή κατάχρησης του προϊόντος.
ΟΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ
Απάντηση στα προβλήματα της συμβατικής γεωργίας και των φυτοφαρμάκων δίνει η βιολογική γεωργία. Τα βιολογικά προϊόντα είναι τα πλέον ασφαλή, όχι μόνο γιατί αποφεύγουμε την έκθεση των γεωργών στα φυτοφάρμακα και την καταστροφή του περιβάλλοντος, άλλα και γιατί είναι τα πλέον ελεγχόμενα τρόφιμα παγκοσμίως. Οι έλεγχοι ξεκινούν από τη έναρξη της παραγωγής σε όλες τις βιολογικές καλλιέργειες και φτάνουν μέχρι πριν τα προϊόντα μπουν στο ράφι, σε αντίθεση με τον έλεγχο στην συμβατική γεωργία που στηρίζεται μόνο σε κάποια δείγματα. Σύμφωνα με ελέγχους που έγιναν από το Αριστοτέλειο Παν/μιο Θες/νικης κανένα βιολογικό φρούτο και λαχανικό δεν βρέθηκε να έχει υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Ανεπιφύλακτα λοιπόν μπορούμε να καταλήξουμε στο ότι τα βιολογικά προϊόντα είναι η σοβαρότερη πρόταση στον καταναλωτή. Δυστυχώς προς το παρόν μόνο το 1% των καλλιεργειών είναι βιολογικά.
Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΡΟΔΟ
Στην Ρόδο αλλά και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα ο έλεγχος των προϊόντων είναι μάλλον ανεπαρκής. Δειγματοληπτικά λαμβάνονται δύο (2) δείγματα κάθε βδομάδα που αποστέλλονται στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο για εξέταση. Εύκολα καταλαβαίνει κανείς ότι τόσο μικρός αριθμός δειγμάτων σε ένα ιδιαίτερα μεγάλο πληθυσμό που αυξάνεται δραματικά το καλοκαίρι δε μπορεί να παράσχει την ασφάλεια που πρέπει να νιώθει ο καταναλωτής όταν αγοράζει ένα προιόν. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι οι όποιες ενέργειες γίνονται εκ των υστέρων, αφού δηλαδή τα προϊόντα διατεθούν στην κατανάλωση οπότε και μπορούν να επιβληθούν κάποιες κυρώσεις.
Το Φυτοϋγειονομικό εργαστήριο
Εδώ και περίπου δύο χρόνια έχει γίνει προμήθεια μηχανημάτων για τη δημιουργία φυτοϋγειονομικού εργαστηρίου. Δυστυχώς παρόλο που η προμήθεια ήταν 100% χρηματοδοτούμενη, δεν ελήφθη μέριμνα για το πώς και ποιοι θα λειτουργήσουν το εργαστήριο αυτό. Το αποτέλεσμα είναι τα μηχανήματα να βρίσκονται κλειδωμένα στο χώρο του νομαρχιακού φυτωρίου χωρίς να λειτουργούν αφού σύμφωνα με έγγραφο του Μπενάκειου για να λειτουργήσει άρτια το εργαστήριο χρειάζονται περίπου δώδεκα άτομα προσωπικό. Η καθυστέρηση όμως ίσως οφείλεται και στο γεγονός ότι η ύπαρξη ενός τέτοιου εργαστηρίου θα επέτρεπε την εισαγωγή μεγάλων ποσοτήτων κηπευτικών από τρίτες χώρες και κυρίως γειτονικές, εξέλιξη που δε θέλουν οι τοπικοί παράγοντες. Έτσι η υγεία του ντόπιου πληθυσμού κινδυνεύει από κακό σχεδιασμό ή από ατολμία να προχωρήσει, έστω και πιλοτικά, η δράση αυτή .
Από την πλευρά τους μια μεγάλη μερίδα παραγωγών δε φαίνεται να φοβούνται τη λειτουργία του εργαστηρίου γιατί πιστεύουν πως μακροπρόθεσμα θα ωφελήσει και τους ίδιους αλλά βεβαίως πάνω από όλα και τους καταναλωτές. Εξάλλου οι αγρότες που θέλουν να πιστοποιήσουν την παραγωγή τους δεν είναι σε θέση να το κάνουν αφού δεν υπάρχει ο φορέας εκείνος που θα τους δώσει την πιστοποίηση.
Προμήθεια Και Διάθεση Φυτοφαρμάκων
Οι παραγωγοί σήμερα λόγω έλλειψης συνταγογράφησης απευθύνονται σε ιδιώτες γεωπόνους οι οποίοι είναι συνήθως και έμποροι φυτοφαρμάκων και άλλων βελτιωτικών της παραγωγής, χωρίς το κράτος υπεύθυνα να τους συμβουλεύει και να τους υποδεικνύει πώς και πόσο από αυτά τα φάρμακα χρειάζονται. Εναπόκειται λοιπόν στην ευσυνειδησία και την εκπαίδευση του γεωπόνου-εμπόρου αλλά και του παραγωγού να εφαρμόσουν τις σωστές οδηγίες για όλα αυτά τα φάρμακα που σήμερα κυκλοφορούν και είναι (ή δεν είναι) κατάλληλα για συγκεκριμένες καλλιέργειες.
Εκπαίδευση – Ενημέρωση Των Παραγωγών
Πολλά από τα προβλήματα που σχετίζονται με τη διάθεση και χρήση φυτοφαρμάκων και άλλων ουσιών θα μπορούσαν να μην υπάρχουν εάν υπήρχε η επί τόπου ενημέρωση και εκπαίδευση των παραγωγών από ειδικούς επιστήμονες. Όμως αυτό δε συμβαίνει είτε γιατί οι γεωπόνοι ασχολούνται περισσότερο με γραφειοκρατικά θέματα στα γραφεία τους είτε γιατί δε υπάρχει η κατάλληλη βούληση από υπηρεσιακούς και άλλους παράγοντες. Μέσα στο πλαίσιο αυτό είναι δύσκολο να αναληφθούν πρωτοβουλίες από τους παραγωγούς για καλύτερες ή ακόμα και για βιολογικές καλλιέργειες που σε άλλα μέρη της χώρας είναι σε καλύτερο επίπεδο.
Δυστυχώς η αυξανόμενη αναποτελεσματικότητα των φυτοφαρμάκων που ολοένα και περισσότερο χρησιμοποιούνται και η μη ενθάρρυνση των βιολογικών καλλιεργειών ίσως έχουν ως αποτέλεσμα την διάδοση των μεταλλαγμένων προϊόντων που αποτελούν μια ακόμα απειλή για τους καταναλωτές και στην οποία ήδη έχουμε αναφερθεί σε παλαιότερο φύλλο μας.
Ευχαριστούμε τον Γκοχάρι Παναγιώτη Νιμά για τις πληροφορίες που μας έδωσε.
0 comments:
Post a Comment